و چنانچه نورانيت همهء عوالم و جمال و كمال قاطبهء نَشَئات ، ظهور نورانيت و ظلّ و پرتو كمال و جمال ذات مقدس حق - جلّ اسمه - است ، تمام نقايص و قصورات و جميع ظلمات و كدورات و همهء اعدام و فقدانات و كلّيهء قذارات و كثافات و قاطبهء خسّت و نكبت و جملهء ذلّت و وحشت به نقص امكانى و بحر اجاج هيولايى برگشت كند ، و اين شجرهء خبيثه ، امّ الفساد و مادة الموادّ همهء اين امور است و ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ « 1 » ؛ بلكه هر نور و جمالى كه از ساحت مقدس حضرت حق - جلّ وعلا - افاضه شده و هر ضياء و بهايى كه از جلوهء جميل ازل در مرآت امكان جلوه نموده و دست تصرّف ديو پليد بدان دراز شده و مورد خيانت و جنايت قصور امكانى واقع شده ، در معرض كدورت و ظلمت و مشتبك با عدم و قصور واقع گرديده ، مگر عالم عقلى كه در حقيقت ، به واسطهء كمال جلوهء اسمائى و جلاءِ انوار سبحانى ، حكمِ امكان از آن ساقط است ، بلكه آن عالم ، نور محض و كمال خالص مىباشد و دست تصرّف غير و غيريت از ساحت مقدّس آن دور است . و از اين بيان معلوم شد كه جنود عقل ، جنود الهيه است ، و جنود جهل ، جنود ابليسيه . آنچه نقص و قصور است به ابليس ، منسوب ، و آنچه كمال و تمام

--> ( 1 ) - « هر خيرى كه به تو رسد از جانب خداوند است ، و هر شرّ و بدى كه به تو رسد از جانب‌خود تو است » . ( النساء ( 4 ) : 79 )